Βιταμίνη D

Βιταμίνη D 768 512 akaratzaferis

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΒΙTAΜΙΝΗ D;

Είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που παίζει σημαντικό ρόλο κατά κύριο λόγο στην ρύθμιση του ασβεστίου στο σώμα μας και στην ομοιοστασία των οστών. Τα τελευταία όμως χρόνια έχει βρεθεί ότι η συγκεκριμένη βιταμίνη έχει ποικίλες επωφελείς για τον οργανισμό μας ιδιότητες, μέσω της γενικότερης αντιφλεγμονώδους δράσης της.

ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ H BITAMINH D;

Η βιταμίνη d στο μεγαλύτερο ποσοστό (90%) συντίθεται στο δέρμα μας με την επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας (UVΒ).Σε μικρότερο ποσοστό (10%) την προσλαμβάνουμε με τις τροφές (λιπαρά ψάρια, αυγά). Σήμερα συνηθίζεται να εμπλουτίζονται διάφορα τρόφιμα (γάλα, χυμοί και δημητριακά) με βιταμίνη D.  Για να ενεργοποιηθεί και να γίνει δραστική η βιταμίνη d, χρειάζεται να υποστεί 2 μεταβολές (υδροξυλιώσεις) μέσα στο σώμα μας. Αρχικά στο συκώτι και εν συνεχεία στα νεφρά. Απαιτείται λοιπόν η καλή λειτουργία των δύο αυτών οργάνων για την επαρκή της σύνθεση. Η τελική μορφή της είναι και η πλέον δραστική και ονομάζεται 1,25 δι-υδροξυχολη- καλσιφερόλη.

ΠΟΣΗ ΩΡΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΘΟΜΑΣΤΕ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΘΕΣΟΥΜΕ ΕΠΑΡΚΕΙΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D;

Αυτό εξαρτάται από τον τύπο του δέρματός μας (ανοικτόχρωμο ή σκουρόχρωμο δέρμα), το γεωγραφικό μήκος στο οποίο κατοικούμε, την εποχή του χρόνου και την ώρα της ημέρας. Θεωρητικά αρκούν 13 λεπτά καθημερινής έκθεσης στον ήλιο σε ποσοστό επιφανειας σώματος 35% σε άτομα με ανοικτό χρώμα δέρματος.

ΤΟ SOLARIUM ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ;

Ναι. Η UV ακτινοβολία του solarium διεγείρει επίσης την παραγωγή της βιταμίνης d στο δέρμα μας, αλλά δεν προτείνεται σε αντικατάσταση της έκθεσης στον ήλιο, λόγω άλλων βλαβερών συνεπειών της έκθεσης σε αυτή.

 ΓΙΑΤΙ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ D ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΜΑΣ;

Eίναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου στο αίμα μας. Συγκεκριμένα όταν τα επίπεδα του ασβεστίου μειώνονται η βιταμίνη d δίνει εντολή στο λεπτό έντερο να αυξήσει την απορρόφησή του και μειώνει τις απώλειες ασβεστίου με τα ούρα από τα νεφρά. Η βιταμίνη d συμβάλει σημαντικά στην σωστή επιμετάλλωση των οστών, δηλαδή στην σωστή ανάπτυξη του σκελετού, ιδίως σε παιδια. Για το λόγο αυτό η έλλειψή της προκαλεί δύο σημαντικές οστικές παθήσεις, την ραχίτιδα στα παιδιά  και την οστεομαλακία στους ενήλικες. Οι παθήσεις αυτές, λόγω κακής κατασκευής των οστών, οδηγούν σε παραμορφώσεις , κατάγματα, οστικούς και μυϊκούς πόνους  και πτώσεις σε ηλικιωμένα άτομα.

ΠΟΥ ΑΛΛΟΥ ΟΦΕΛΕΙ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ D;

Είναι αποδεδειγμένο ότι η βιταμίνη d έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση σχεδόν σε όλα τα κύτταρά μας.  Ο υποδοχέας της βιταμίνης D υπάρχει σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Το 3% του ανθρώπινου  DNA ελέγχεται από την ενεργό μορφή της. Χαμηλά  επίπεδα βιταμίνης D έχουν σχετισθεί με μυϊκή αδυναμία ή και μυϊκούς πόνους σε παιδιά και ηλικιωμένους, ενώ η χορήγηση υποκατάστασης σε άτομα με χαμηλά επίπεδα (<10ng/ml) αυξάνει την μυϊκή δύναμη και μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων (και κατά συνέπεια καταγμάτων).Η έλλειψή της έχει συσχετισθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας με καρκίνο του παχέος εντέρου και με καρκίνο μαστού σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Η βιταμίνη d επιδρά σε όλα τα κύτταρα του ανοσοποιητικού μας και ενισχύει  την άμυνα του οργανισμού απέναντι σε λοιμώξεις και ιδίως ιώσεις ,και εμποδίζει την ανάδυση αυτοανόσων νοσημάτων. Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης έχουν σχετισθεί με διπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης σκλήρυνσης κατά πλάκας αλλά και με νοσήματα όπως η κατάθλιψη,η νόσος Alzheimer,η υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα καθώς και ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1. Είναι σημαντική βιταμίνη για τις εγκύους, τόσο για την πρόληψη επιπλοκών της κύησης, όπως η προεκλαμψία και ο διαβήτης, όσο και για τη σωστή ανάπτυξη του εμβρύου (ανοσοποιητικό, οστά, αλλεργίες και αυτοάνοσα). Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι  επίπεδα βιταμίνης d <10ng/ml έχουν συσχετισθεί με υψηλότερη θνητότητα από κάθε νόσο.

ΜΕΤΡΙΕΤΑΙ Η ΟΡΜΟΝΗ ΣΤΟ ΑΙΜΑ ΜΑΣ;

Ναι. Μπορούμε να μετρήσουμε τόσο την κύρια μορφή με την οποία κυκλοφορεί κατά κύριο λόγο (25OHD) όσο και την δραστική της μορφή (1,25 OHD). Η μέτρηση γίνεται με μια απλή, τυπική αιμοληψία, χωρίς να απαιτείται ειδική προετοιμασία.

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΤΡΑΜΕ ΤΗΝ D; ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΤΣΕΚ ΑΠ;

Δεν απαιτείται προληπτικά μέτρηση της d στο τακτικό τσεκ απ ενός υγιούς ατόμου, αρκεί να εξασφαλίσουμε ότι προσλαμβάνει καθημερινά 600-800 μονάδες βιταμίνης.Σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών υψηλού κινδύνου, στις οποίες υποψιαζόμαστε χαμηλά επίπεδα βιταμίνης d (έγκυες, ηλικιωμένοι, παχύσαρκοι, ασθενείς με νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια, ασθενείς με οστεοπόρωση, ασθενείς που ζουν ή εργάζονται σε σκοτεινά μέρη) καλό θα ήταν να διενεργείται τακτικά έλεγχος, και να χορηγείται συμπλήρωμα όταν διαπιστωθεί έλλειμα.

ΒΟΗΘΑΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΛΙΓΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D;

Αν δεν υπάρχει έλλειμα και αν η καθημερινή πρόσληψη από τον ήλιο και τις τροφές είναι επαρκής, όλες οι μελέτες συγκλίνουν στο ότι δεν υπάρχει όφελος από τη χρήση επιπλέον συμπληρώματος βιταμίνης D.Συμπλήρωμα έχει νόημα να λαμβάνουν όσοι έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης στο αίμα και ιδίως τα άτομα που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

ΠΟΙΑ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΙΔΑΝΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ΣΤΟ ΑΙΜΑ;

Σύμφωνα με τους διεθνείς ιατρικούς οργανισμούς , τα ιδανικά επίπεδα της βιταμίνης d (25OHD) στο αίμα μας είναι >30ng/ml για την καλή λειτουργία του σκελετού και την αποφυγή πτώσεων και καταγμάτων σε ηλικιωμένους.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΗΜΕΡΗΣΙΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΜΑΣ ΣΕ ΒΙΤΑΜΙΝΗ D;

600 μονάδες καθημερινά σε φυσιολογικές συνθήκες έκθεσης στον ήλιο. Άτομα μεγαλύτερα των 70 ετών χρειάζονται καθημερινά 800-1000 μονάδες. Για τα μωρά έως 12 μηνών που θηλάζουν αποκλειστικά χρειάζονται 400 μονάδες οι οποίες πρέπει πάντα να δίνονται σαν συμπλήρωμα, καθώς το μητρικό γάλα δεν επαρκεί.

ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΤΗΣ D ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ;

Αποτελεί συχνό πρόβλημα παγκοσμίως (1 δις. άτομα), ακόμα και στη χώρα μας, όπου λόγω της αυξημένης ηλιοφάνειας όλοι πιστεύαμε έως πρότεινος ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντυπωσιακά εμφανίζεται σε γυναίκες της Μέσης Ανατολής.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D;

Η μειωμένη έκθεση στον ήλιο, η μειωμένη πρόσληψη με τις τροφές καθώς και προβλήματα που αφορούν στην απορρόφηση της βιταμίνης από το έντερο (σύνδρομα δυσαπορρόφησης και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου) και στην ενεργοποίηση της βιταμίνης στο σώμα μας, όπως παθήσεις του ήπατος και των νεφρών ( κίρρωση, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια).Πιο συχνά έχουν έλλειψη άνθρωποι ηλικιωμένοι που είναι έγκλειστοι το μεγαλύτερο διάστημα της ημέρας, άνθρωποι με σκούρο χρώμα δέρματος, παχύσαρκοι, άνθρωποι που φορούν ρούχα που καλύπτουν μεγάλο μέρος της επιφάνειας σώματος ή άτομα που χρησιμοποιούν πολύ αντιηλιακό. Τέλος πρόβλημα παρουσιάζουν και ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα, όπως αντιεπηλιπτικά.Στη χώρα μας ειδικότερα η αλλαγή στις συνήθειες ζωής μας τα τελευταία χρόνια ευθύνεται για την έλλειψη της D. Καθόμαστε περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας μας, λόγω οικονομικών δυσχερειών και αύξησης των απαιτήσεων στην εργασία. Προφυλασσόμαστε (ορθά) από την έκθεση στον ήλιο με κατάλληλα ρούχα και αντιηλιακά.

ΤΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΜΕ ΧΑΜΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D;

Σε μικρές ελλείψεις δεν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα.Σε βαριές καταστάσεις (<10ng/ml) και παρατεταμένες, η χαμηλή d οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, αύξηση της παραθορμόνης, απώλεια φωσφόρου στα ούρα, αφαλάτωση των οστών και τελικά ραχίτιδα στα παιδιά και οστεομαλακία στους ενήλικες. Τότε μπορεί να εμφανιστούν πόνοι στα οστά και ευαισθησία ή και πόνος στους μυς, και μυϊκή αδυναμία  η οποία ειδικά σε ηλικιωμένα άτομα μπορεί να προκαλέσει πτώσεις και κατάγματα.

ΠΩΣ ΔΙΟΡΘΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ;

Με τη χορήγηση από το στόμα βιταμινης d  σε μορφή χαπιού ή πόσιμου διαλύματος

ΑΝΤΙΗΛΙΑΚΑ Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ D;

Το πόσο επηρεάζει η χρήση των αντιηλιακών τα επίπεδα της βιταμίνης D αποτελεί ακόμα αντικείμενο μελέτης. Όταν τα αντιηλιακά εφαρμόζονται σε σωστή ποσότητα στο δέρμα μας (2mg/cm2), μειώνουν όντως τη σύνθεση της βιταμίνης d ή ακόμα και την μπλοκάρουν τελείως. Από την άλλη επιβάλλεται η σωστή χρήση του αντιηλιακού για να προστατευτούμε από τις βλαβερές συνέπειες του ήλιου και κυρίως για να μειώσουμε την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Άρα δε θα εγκαταλείψουμε το αντιηλιακό μας για κανένα λόγο. Αν είμαστε τόσο συνεπείς και σωστοί στη χρήση του αντιηλιακού ώστε να μειώνεται η βιταμίνη d προτιμάμε να χρησιμοποιούμε καθημερινά λίγο συμπλήρωμα της βιταμίνης, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες.